EnglishGermanIcelandic
Main page

Front page
News
The History of Icelandic Sorcery
The History
Advertisement
The Museum of
Sorcery & Witchcraft
Witchcraft Museum
Sorcerer's Cottage
Kistan
Galdraloftið - leikhús
The guests
of the week
GUESTS INTERVIEWS
Strandagaldur's work
Strandagaldur
Archaeological Research
Um rannsóknina
Fréttir af rannsókninni
Advertisement
The Club of the Tilberi´s
The Tilberi Club
Pictures

Photo Gallery
Press Kit
For The Media
Press Kit
Advertisement

SA | föstudagur, 09 desember 2005 | 13:54
Fornleifauppgröfturinn - Ragnar Edvardsson
Fornleifarannsóknir - Hvalveiðar baska við Ísland - Fornleifarannsókn
Höfundur: Ragnar Edvardsson

Rústirnar á Strákatanga standa u.þ.b. 10 metra frá fjöruborðinu og eru nyrst á tanganum. Minjarnar samanstanda af 4 rústum, 3 standa í hóp með u.þ.b. 2 – 4 metra millibili en sú 4 stendur aðeins sunnar, u.þ.b. 30 metra frá megin rústahópnum. Til auðkenningar voru rústunum gefinn bókstafur og fékk nyrsta mannvirkið stafinn C, næst B og A og sú syðsta fékk bókstafinn D.

Nyrsta mannvirkið (C) var minnst, 7 metrar á lengd og 5 á breidd og hafði það eitt herbergi. Næsta mannvirki (B) var stærst, 14 metrar á lengd og 7 metrar á breidd og samanstóð það af 3 herbergjum. Stærsta herbergið var 5 * 5 metrar, næsta 3 * 3 og það minnsta 2 * 1,50 metrar. Syðsta mannvirkið (A) ,í megin rústahópnum, var u.þ.b. 7 * 7 metrar á lengd og breidd.  Þetta mannvirki var ferhyrnt og hafði engin herbergi. Syðst og vestast sáust grjótundirstöður og höfðu tvær steinaraðir verið hlaðnar upp. Mannvirkið lítur út eins og pallur af einhverju tagi og við nyrsta hluta hennar hafði verið byggður rampur til að auðvelda aðgengi upp á hann.  Það mannvirki (D) sem var fjærst megin rústahópnum var u.þ.b. 16 metrar á lengd, 9 metrar á breidd og var greinilegur inngangur inn í það suðaustan megin (Kort 2 og teikning 1) .

Mannvirki A (hópur 32)
Skurður A var grafinn í mannvirki A og var hann 2 * 4 metrar að ummáli. Eftir að yfirborðslag og grasrót [1] hafði verið fjarlægð sást að hola [2] hafði verið grafinn í gegnum mannvistarlög sunnan megin í skurðinum. Holuna hafði núlifandi ábúandi  í Reykjarvík grafið þegar hann hafði ætlað að reisa fiskihjall á staðnum en hætt við vegna þess hve erfitt var að grafa niður staura fyrir undirstöður.

Undir yfirborðslagi komu í ljós nokkur mannvistarlög, múrsteinskurl [4] sem lá austan megin í skurðinum og blandað mannvistarlag [3] vestan megin. Músteinskurlið bar greinileg merki um bruna og mikinn hita. Mannvistarlag [3] var blandað af fokmold og torfi. Fyrir utan mannvirkið norðanmegin kom í ljósbrún fokmold með litlum mannvistarleifum [12] sem lá upp að byggingunni. Þetta lag var ekki grafið í burtu.

Undir mannvistarlagi [3] var annað lag [5], [11] sem svipaði til [3] en í því var meira af möl og litlum múrsteinsbrotum. Eftir að múrsteinskurlið hafði verið fjarlægt komu í ljós stærri múrsteinsbrot og heilir múrsteinar [8] sem greinilega höfðu hrunið úr einhverju mannvirki. Undir þessu mannvistarlagi [5,11] komu í ljós múrsteinar sem lágu í röð og var greinilegt að þeim hafði verið raðað upp. Þeir tilheyra sennilega múrsteinsvegg úr mannvirki [6] sem liggur að hluta til austanmegin í skurðinum en stærsti hluti þess er enn ógrafinn austan megin við skurðinn.  Nyrst í skurðinum kom í ljós grjóthleðsla [7] sem hvarf inn í skurðvegginn bæði vestan og austanmegin.

Þegar hér var komið við sögu var orðið augljóst að mannvistarlögum hafði fjölgað talsvert og að mörg þeirra sáust bara að hluta til í skurðinum. Múrsteinsmannvirkið var að mestu leiti austan við skurðinn og eingöngu lítill hluti þess sást í skurðinum. Því var ákveðið að hætta uppgreftri í skurði eitt og geyma uppgröft þar til að tækifæri gæfist á að grafa upp allt mannvirki A.

Mannvirki B (hópur 31)
Skurður B var grafinn í mannvirki B og eins og í A var hann 2 * 4 metrar að ummáli. Skurðurinn var grafinn í stærsta herbergið og náði frá austur langvegg og svo til alla leið að vesturveggnum.

Eftir að grasrót og yfirborðslag [13] hafði verið fjarlægt kom í ljós ruslalag [10] sem var að mestu í norðvestur hluta skurðsins. Í þessu lagi var bæði plast og nútíma keramik og er því líklegt að þetta sé rusl sem hent hefur verið frá bænum Reykjarvík, inn í mannvirki B, einhvertíman á 20. öld.

Undir ruslalaginu lá ljósbrún fokmold [15] og náði hún yfir allan skurðinn. Fokmoldin var mis þykk en var þykkust við vegginn austanmegin.  Fokmoldin var mjög hrein, þ.e. engin merki um mannvist sáust í henni. Undir fokmoldinni var torfblandað lag [14] sem var þykkast við austurvegginn en þynntist eftir því sem lengra dró að miðju. Þetta lag er sennilega hrun úr veggjum mannvirkisins. Einungis einn veggur [23] mannvirkisins kom í ljós við uppgröftinn en það var hluti eystri langveggjarins. Veggurinn var 30 cm hár og byggður úr grjóti og jarðvegi. Ekki var hægt að sjá hvort að torfhleðslur séu í veggnum og verður slík athugun að bíða betri tíma.

Eftir að mannvistarlag [14] hafði verið fjarlægt kom í ljós þykkt, svart, lífrænt og sandblendið mannvistarlag [9]. Lagið sást allstaðar í skurðinum nema austast þar sem það eyddist út upp við eystri langvegginn.  Þetta mannvistarlag var greinilega gólfið í byggingunni. Í laginu fundust nær allir gripir sem fundust við rannsóknina eða 148 gripir. Í sniði sást að gólflagið var lagskipt og sáust örfín sandlög á milli gólflaga. Þetta bendir til þess að byggingin hafi verið notuð árstíðabundið og að hún hafi verið í notkun í nokkurn tíma, jafnvel áratugi. Gólfið var allt grafið í burtu, 17% var tekið í sýni, og það sem eftir var sigtað með 5 mm sigti.

Undir gólflaginu kom í ljós eldstæði [28] sem var í norðvestur hluta skurðsins. Einungis helmingur eldstæðisins var innan uppgraftrarsvæðisins og var það grafið burtu. Í eldstæðinu var mikið af kolum, brenndum beinum og múrsteinsleifum. Einn heill múrsteinn var í suðurhluta eldstæðisins.
Nokkrar stoðarholur komu í ljós í skurðinum. Eftir endilöngum skurðinum voru 4 stoðarholur [29], allar svipaðar af stærð eða um 15 cm í þvermál. Suðvestanmegin í skurðinum komu í ljós tvær stórar stoðarholur [30] og höfðu báðar steina í botninum til að styðja við timburstoðir.  Stoðarholurnar höfðu allar verið grafnar niður í óhreyft sandlag [33] sem er gamalt fjöruyfirborð.

Fundir
Í allt voru skráð 62 fundarnúmer við rannsókina en heildarfjöldi gripa var 148. Allir gripir fyrir utan einn fundust í mannvirki B. Fundur nr. 1 fannst í mannvistarlagi [3] í mannvirki A. Í mannvirki B fundust tveir gripir 6 og 7 í mannvistarlagi [10], níu gripir, nr. 36 – 44 í [16], og afgangurinn í mannvistarlagi [9].

Af heildarfjölda gripanna voru 87 (59%) gripir úr keramik, 58 (39%) úr járni, 1 (1%) úr blýi og 1 (1%) úr kopar. Keramikgripirnir skiptust í krítarpípur og leirker og fundust 59 (41,1%) krítarpípubrot og 28 (19%) leirkerabrot. Flest krítarpípubrotin voru leggjarbrot en allnokkuð af pípuhausum eru í safninu. Leirkerabrotin samanstanda að mestu af litlum brotum en nokkur stærri brot eru í safninu. Af járngripunum eru 52 (19%) gripir ógreinanlegir, en hægt var að greina 4 (2%) nagla og 2 (1%) járnhnappa. Í mannvistarlagi [9] fannst 1 (0,3%) byssukúla úr blýi og 1 (0,3) óþekktur hlutur úr kopar.

Krítarpípur
Af heildarfjölda krítarpípa var hægt að gerða- og tegundagreina 12 brot. Af þessum tólf brotum voru 6 krítarpípuhausar og 6 leggjabrot.

Í safninu voru 3 heilir krítarpípuhausar og voru þeir allir af sömu gerð, litlir og var opið á hausnum um 10 mm að þvermáli (mynd 4). Efsti hluti hausins var skreyttur með mynstri sem náði allt í kringum pípuhausinn. Hliðar pípuhausanna voru bogadregnar og var einungis einn þeirra með stimpil á hælnum.  Þessir pípuhausar eru af elstu gerð hollenskra krítarpípa sem framleidd voru á tímabilinu 1610 – 1640. Önnur smærri brot úr pípuhausum sem hægt var að greina voru einnig úr pípum af sömu gerð (Duco, D.H., 1987).

Í safninu voru sex leggir sem komu af þeim hluta pípunnar þar sem hausinn mætir leggnum og höfðu þessar pípur brotnað þannig að hællinn fylgdi leggjarbrotinu. Að auki voru þrjú önnur leggjarbrot með mynstri. Á sumum hælunum voru stimplar og voru tveir þeirra af sömu gerð og hafa þeir verið aldursgreindir til 17. aldar. Tveir leggir voru með blómamynstri og tveir voru stimplaðir á hliðinni með orðinu BON. Stimplar og skreytingar á pípum verða ekki algengir fyrr en um og eftir 1640.

Leirker
Af 28 leirkerabrotum var hægt að tegunda- og gerðagreina 12 brot. Af þeim voru 4 úr steinleir, 6 úr rauðleir og 2 úr nútíma hvítleir. Steinleirsbrotin voru öll af sömu gerð, glerjuð að utan og á einu brotinu sást merki um bláa glerjun. Eitt brotið var með mynstri. Steinleirsbrotin koma sennilega frá lerkerjum af sömu gerð og er líklegt að þau séu af Rínar steinleirs gerð (Rhenish Stoneware) frá 17. öld. Rauðleirsbrotin eru líka svipuð, glerjuð bæði að utan og innan. Nokkur brot eru með grænleita glerjun að utan og hafa slík brot verið tegundagreind til 17. aldar (David R.M. Gaimster 1997).

Allt bendir því til þess að krítarpípu- og leirkerasafnið úr uppgreftrinum á Strákatanga sé frá tímabilinu 1610 – 1650. Krítarpípurnar og leirkerabrotin koma úr mannvistarlagi [9] og er það því líklegt að gólfið hafi myndast á 17. öld og að mannvirki B hafi verið endanlega yfirgefið um og eftir 1650.

Málmar
Við uppgröftinn fundust talsvert af gripum úr málmum og voru flestir þeirra úr járni. Flestir gripanna voru illa farnir af ryði og ógerningur að greina þá án þess að gegnumlýsa þá. Af greinanlegum gripum úr málmi voru 3 járnnaglar, 2 hnappar úr járni og ein byssukúla úr framhlaðning úr blýi. Járnnaglarnir voru að annarri gerð en venjulega finnst við fornleifarannsóknir á íslenskum minjum.

Advertisement
Search Engine

Magical staves

Óttastafur
Til þess að hræða óvin þinn ristu staf þennan á eikarspjald og kastaðu því fyrir fætur hans.
Read more...
The Question
Hefur þú heimsótt Galdrasýningu á Ströndum? / Have you visited our museum?
  
Advertisement
The Online-Shop
Our Museum Store
 
Strandagaldur Online-shop
Advertisement
Contacts, guestbook
and various links
Contact us
Guestbook
Links
Tourist Information