Höfundur: Ragnar Edvardsson
Rstirnar Strkatanga standa u..b. 10 metra fr fjöruborinu og eru nyrst tanganum. Minjarnar samanstanda af 4 rstum, 3 standa hp me u..b. 2 4 metra millibili en s 4 stendur aeins sunnar, u..b. 30 metra fr megin rstahpnum. Til aukenningar voru rstunum gefinn bkstafur og fkk nyrsta mannvirki stafinn C, nst B og A og s systa fkk bkstafinn D.
Nyrsta mannvirki (C) var minnst, 7 metrar lengd og 5
breidd og hafi a eitt herbergi. Nsta mannvirki (B) var strst, 14
metrar lengd og 7 metrar breidd og samanst a af 3 herbergjum.
Strsta herbergi var 5 * 5 metrar, nsta 3 * 3 og a minnsta 2 * 1,50
metrar. Systa mannvirki (A) , megin rstahpnum, var u..b. 7 * 7
metrar lengd og breidd. etta mannvirki var ferhyrnt og hafi engin
herbergi. Syst og vestast sust grjtundirstöur og höfu tvr
steinarair veri hlanar upp. Mannvirki ltur t eins og pallur af
einhverju tagi og vi nyrsta hluta hennar hafi veri byggur rampur
til a auvelda agengi upp hann. a mannvirki (D) sem var fjrst
megin rstahpnum var u..b. 16 metrar lengd, 9 metrar breidd og
var greinilegur inngangur inn a suaustan megin (Kort 2 og teikning
1) .
Mannvirki A (hpur 32) Skurur A var
grafinn mannvirki A og var hann 2 * 4 metrar a ummli. Eftir a
yfirborslag og grasrt [1] hafi veri fjarlg sst a hola [2] hafi
veri grafinn gegnum mannvistarlög sunnan megin skurinum. Holuna
hafi nlifandi bandi Reykjarvk grafi egar hann hafi tla a
reisa fiskihjall stanum en htt vi vegna ess hve erfitt var a
grafa niur staura fyrir undirstöur.
Undir yfirborslagi komu
ljs nokkur mannvistarlög, mrsteinskurl [4] sem l austan megin
skurinum og blanda mannvistarlag [3] vestan megin. Msteinskurli bar
greinileg merki um bruna og mikinn hita. Mannvistarlag [3] var blanda
af fokmold og torfi. Fyrir utan mannvirki noranmegin kom ljsbrn
fokmold me litlum mannvistarleifum [12] sem l upp a byggingunni.
etta lag var ekki grafi burtu.
Undir mannvistarlagi [3]
var anna lag [5], [11] sem svipai til [3] en v var meira af möl
og litlum mrsteinsbrotum. Eftir a mrsteinskurli hafi veri
fjarlgt komu ljs strri mrsteinsbrot og heilir mrsteinar [8] sem
greinilega höfu hruni r einhverju mannvirki. Undir essu
mannvistarlagi [5,11] komu ljs mrsteinar sem lgu rö og var
greinilegt a eim hafi veri raa upp. eir tilheyra sennilega
mrsteinsvegg r mannvirki [6] sem liggur a hluta til austanmegin
skurinum en strsti hluti ess er enn grafinn austan megin vi
skurinn. Nyrst skurinum kom ljs grjthlesla [7] sem hvarf inn
skurvegginn bi vestan og austanmegin.
egar hr var komi
vi sögu var ori augljst a mannvistarlögum hafi fjölga talsvert
og a mörg eirra sust bara a hluta til skurinum.
Mrsteinsmannvirki var a mestu leiti austan vi skurinn og eingöngu
ltill hluti ess sst skurinum. v var kvei a htta uppgreftri
skuri eitt og geyma uppgröft ar til a tkifri gfist a grafa
upp allt mannvirki A.
Mannvirki B (hpur 31) Skurur
B var grafinn mannvirki B og eins og A var hann 2 * 4 metrar a
ummli. Skururinn var grafinn strsta herbergi og ni fr austur
langvegg og svo til alla lei a vesturveggnum.
Eftir a grasrt
og yfirborslag [13] hafi veri fjarlgt kom ljs ruslalag [10] sem
var a mestu norvestur hluta skursins. essu lagi var bi plast
og ntma keramik og er v lklegt a etta s rusl sem hent hefur
veri fr bnum Reykjarvk, inn mannvirki B, einhvertman 20. öld.
Undir
ruslalaginu l ljsbrn fokmold [15] og ni hn yfir allan skurinn.
Fokmoldin var mis ykk en var ykkust vi vegginn austanmegin.
Fokmoldin var mjög hrein, .e. engin merki um mannvist sust henni.
Undir fokmoldinni var torfblanda lag [14] sem var ykkast vi
austurvegginn en ynntist eftir v sem lengra dr a miju. etta lag
er sennilega hrun r veggjum mannvirkisins. Einungis einn veggur [23]
mannvirkisins kom ljs vi uppgröftinn en a var hluti eystri
langveggjarins. Veggurinn var 30 cm hr og byggur r grjti og
jarvegi. Ekki var hgt a sj hvort a torfhleslur su veggnum og
verur slk athugun a ba betri tma.
Eftir a mannvistarlag
[14] hafi veri fjarlgt kom ljs ykkt, svart, lfrnt og
sandblendi mannvistarlag [9]. Lagi sst allstaar skurinum nema
austast ar sem a eyddist t upp vi eystri langvegginn. etta
mannvistarlag var greinilega glfi byggingunni. laginu fundust nr
allir gripir sem fundust vi rannsknina ea 148 gripir. snii sst
a glflagi var lagskipt og sust örfn sandlög milli glflaga.
etta bendir til ess a byggingin hafi veri notu rstabundi og a
hn hafi veri notkun nokkurn tma, jafnvel ratugi. Glfi var
allt grafi burtu, 17% var teki sni, og a sem eftir var sigta
me 5 mm sigti.
Undir glflaginu kom ljs eldsti [28] sem
var norvestur hluta skursins. Einungis helmingur eldstisins var
innan uppgraftrarsvisins og var a grafi burtu. eldstinu var
miki af kolum, brenndum beinum og mrsteinsleifum. Einn heill
mrsteinn var suurhluta eldstisins. Nokkrar stoarholur komu
ljs skurinum. Eftir endilöngum skurinum voru 4 stoarholur [29],
allar svipaar af str ea um 15 cm verml. Suvestanmegin
skurinum komu ljs tvr strar stoarholur [30] og höfu bar
steina botninum til a styja vi timburstoir. Stoarholurnar höfu
allar veri grafnar niur hreyft sandlag [33] sem er gamalt
fjöruyfirbor.
Fundir
allt voru skr 62 fundarnmer vi rannskina en heildarfjöldi gripa
var 148. Allir gripir fyrir utan einn fundust mannvirki B. Fundur nr.
1 fannst mannvistarlagi [3] mannvirki A. mannvirki B fundust
tveir gripir 6 og 7 mannvistarlagi [10], nu gripir, nr. 36 44
[16], og afgangurinn mannvistarlagi [9].
Af heildarfjölda
gripanna voru 87 (59%) gripir r keramik, 58 (39%) r jrni, 1 (1%) r
bli og 1 (1%) r kopar. Keramikgripirnir skiptust krtarppur og
leirker og fundust 59 (41,1%) krtarppubrot og 28 (19%) leirkerabrot.
Flest krtarppubrotin voru leggjarbrot en allnokku af ppuhausum eru
safninu. Leirkerabrotin samanstanda a mestu af litlum brotum en
nokkur strri brot eru safninu. Af jrngripunum eru 52 (19%) gripir
greinanlegir, en hgt var a greina 4 (2%) nagla og 2 (1%) jrnhnappa.
mannvistarlagi [9] fannst 1 (0,3%) byssukla r bli og 1 (0,3)
ekktur hlutur r kopar.
Krtarppur Af
heildarfjölda krtarppa var hgt a gera- og tegundagreina 12 brot.
Af essum tlf brotum voru 6 krtarppuhausar og 6 leggjabrot.
safninu voru 3 heilir krtarppuhausar og voru eir allir af sömu ger,
litlir og var opi hausnum um 10 mm a vermli (mynd 4). Efsti hluti
hausins var skreyttur me mynstri sem ni allt kringum ppuhausinn.
Hliar ppuhausanna voru bogadregnar og var einungis einn eirra me
stimpil hlnum. essir ppuhausar eru af elstu ger hollenskra
krtarppa sem framleidd voru tmabilinu 1610 1640. Önnur smrri
brot r ppuhausum sem hgt var a greina voru einnig r ppum af sömu
ger (Duco, D.H., 1987).
safninu voru sex leggir sem komu af
eim hluta ppunnar ar sem hausinn mtir leggnum og höfu essar ppur
brotna annig a hllinn fylgdi leggjarbrotinu. A auki voru rj
önnur leggjarbrot me mynstri. sumum hlunum voru stimplar og voru
tveir eirra af sömu ger og hafa eir veri aldursgreindir til 17.
aldar. Tveir leggir voru me blmamynstri og tveir voru stimplair
hliinni me orinu BON. Stimplar og skreytingar ppum vera ekki
algengir fyrr en um og eftir 1640.
Leirker Af
28 leirkerabrotum var hgt a tegunda- og geragreina 12 brot. Af eim
voru 4 r steinleir, 6 r rauleir og 2 r ntma hvtleir.
Steinleirsbrotin voru öll af sömu ger, glerju a utan og einu
brotinu sst merki um bla glerjun. Eitt broti var me mynstri.
Steinleirsbrotin koma sennilega fr lerkerjum af sömu ger og er
lklegt a au su af Rnar steinleirs ger (Rhenish Stoneware) fr 17.
öld. Rauleirsbrotin eru lka svipu, glerju bi a utan og innan.
Nokkur brot eru me grnleita glerjun a utan og hafa slk brot veri
tegundagreind til 17. aldar (David R.M. Gaimster 1997).
Allt
bendir v til ess a krtarppu- og leirkerasafni r uppgreftrinum
Strkatanga s fr tmabilinu 1610 1650. Krtarppurnar og
leirkerabrotin koma r mannvistarlagi [9] og er a v lklegt a
glfi hafi myndast 17. öld og a mannvirki B hafi veri endanlega
yfirgefi um og eftir 1650.
Mlmar Vi
uppgröftinn fundust talsvert af gripum r mlmum og voru flestir eirra
r jrni. Flestir gripanna voru illa farnir af ryi og gerningur a
greina n ess a gegnumlsa . Af greinanlegum gripum r mlmi
voru 3 jrnnaglar, 2 hnappar r jrni og ein byssukla r framhlaning
r bli. Jrnnaglarnir voru a annarri ger en venjulega finnst vi
fornleifarannsknir slenskum minjum.
|